Inne materiały

Pieluchy jednorazowe

NIE WRZUCAJ

Pieluchy jednorazowe (nawet te 'eko') składają się z wielu warstw. Zewnętrzna to zazwyczaj polipropylen lub polietylen (plastik). W środku znajduje się wkład chłonny z superabsorbentem (SAP - poliakrylan sodu), który jest tworzywem sztucznym. Dodatkowo pieluchy zawierają ludzkie odchody, które mogą przenosić wirusy (np. rotawirusy) i bakterie niebezpieczne dla zdrowia.

Łupiny orzechów (laskowe, włoskie)

WOLNO SIĘ ROZKŁADAJĄ

Łupiny orzechów (laskowych, włoskich, nerkowca) są bardzo twarde i zdrewniałe, podobnie jak pestki awokado. Zawierają dużo ligniny i celulozę. Łupiny orzecha włoskiego dodatkowo zawierają juglon (jak liście), choć w mniejszych ilościach. Rozkładają się BARDZO wolno - 2-4 lata.

Agrowłóknina i materiały syntetyczne

NIE ROZKŁADA SIĘ

Agrowłóknina, welon ogrodniczy i większość mat ściółkujących to materiały syntetyczne wykonane z polipropylenu (PP), polietylenu (PE) lub innych tworzyw sztucznych. NIE SĄ BIODEGRADOWALNE mimo że producenci czasem piszą 'przepuszczalna' czy 'ogrodnicza'. Rozkład pełny wymaga 50-200 lat. W kompoście rozpadną się tylko na mikroplastik.

Nawozy mineralne i sztuczne

NIE WRZUCAJ

Nawozy mineralne (saletra amonowa, mocznik, polifoska, superfosfat) to chemiczne sole nieorganiczne. NIE są materiałem organicznym i nie rozkładają się - po prostu rozpuszczają się w wodzie. Wysoka koncentracja soli zabija mikroorganizmy kompostujące i dżdżownice (efekt osmotyczny - wysuszają komórki). Dodatkowo niektóre nawozy zawierają metale ciężkie (kadm, ołów) jako zanieczyszczenia.

Torebki biodegradowalne (certyfikowane)

TYLKO Z CERTYFIKATEM

Torebki oznaczone jako 'biodegradowalne' to BARDZO szeroki termin. Część jest faktycznie kompostowalna (standard EN 13432 lub EN 14995 - rozkład w 12 tyg. w temp. 60°C), ale WIĘKSZOŚĆ to greenwashing - rozkładają się 2-5 lat tylko w warunkach przemysłowych, a w domowym kompoście (40-50°C) mogą leżeć latami. Niektóre są tylko 'degradowalne' = rozpadają się na mikroplastik. ZAWSZE sprawdzaj certyfikat!

Torebki zwykłe z plastiku

NIE ROZKŁADA SIĘ

Zwykłe torebki plastikowe (PE, PP, PET) są wykonane z ropy naftowej i są praktycznie niezniszczalne biologicznie. Rozkładają się 500-1000 lat rozbijając się wyłącznie na coraz mniejsze kawałki mikroplastiku. W kompoście NIGDY się nie rozłożą - tylko rozpadną się na drobne, niewidzialne kawałki plastiku które zatrują kompost, glebę i rośliny. Mikroplastik trafia potem do warzyw i do Twojego organizmu.

Chusteczki higieniczne używane

BEZPIECZNIE

Chusteczki higieniczne to czysty papier celulozowy (niebielony lub wybielony tlenem - bezpieczny). Są miękkie, cienkie, szybko się rozkładają (2-4 tygodnie). Zawierają naturalnie występujące bakterie z nosa/śliny które nie szkodzą kompostowi. Czasem zawierają śladowe ilości balsamu (aloes, witamina E) - rozkładają się bez problemu. To jeden z najlepszych materiałów papierowych do kompostu.

Włosy i sierść zwierząt

DOSKONAŁY AZOT

Włosy i sierść to czysty białko keratynowe (15% azotu!) - jeden z najlepszych źródeł azotu do kompostu. Rozkładają się w 3-6 miesięcy na aminokwasy które są super pokarmem dla roślin. Zawierają też mikroelementy (żelazo, magnez, siarka). Są idealnym dodatkiem równoważącym materiały węglowe (liście, papier). Fryzjerzy i schroniska dla zwierząt często oddają włosy/sierść do kompostowni.

Wata i waciki bawełniane

TYLKO 100% BAWEŁNA

Wata to MOŻE BYĆ 100% bawełna (roślina - biodegradowalna) LUB syntetyk (wiskoza, poliester - NIE biodegradowalne). Waciki często mają PLASTIKOWE patyczki (polietylen). Płatki kosmetyczne mogą być z wiskozy (semi-syntetycznej). MUSISZ sprawdzić skład! 100% bawełna rozkłada się w 3-6 mies. Plastik nie rozkłada się nigdy. To problem - trudno odróżnić wizualnie!

Tkaniny bawełniane 100% (stare ubrania)

TYLKO 100% BAWEŁNA

Bawełna to 100% naturalne włókno roślinne (celuloza) - doskonale biodegradowalna! Rozkłada się w 3-6 miesięcy na celulozę i humus. Wzbogaca kompost w węgiel. PROBLEM: większość ubrań to MIESZANKI (bawełna + poliester/elastan = plastik NIE rozkłada się). MUSISZ sprawdzić metkę: '100% cotton' = OK, 'cotton/polyester' = NIE! Dodatkowo ubrania mogą mieć farby/wykończenia chemiczne.

Sznurek jutowy i konopny

DOSKONAŁY MATERIAŁ

Sznurek jutowy (juta - roślina tropikalna) i konopny (konopie) to 100% naturalne włókna roślinne - całkowicie biodegradowalne! Rozkładają się w 3-6 miesięcy na celulozę. Są mocne, wytrzymałe, stosowane w ogrodnictwie jako podwiązki. Po sezonie sznurki z podwiązanych pomidorów, ogórków = doskonały materiał do kompostu. To czyste włókna roślinne bez dodatków chemicznych.

Wełna naturalna (owcza, alpaki)

DOSKONAŁY AZOT

Wełna to 100% naturalne włókno zwierzęce (keratyna - białko) - identyczne chemicznie jak włosy! Zawiera DUŻO azotu (~15% N) i siarki. Rozkłada się w 3-6 miesięcy na aminokwasy i keratynę. Wełna ma unikalną właściwość: (1) Wchłania wodę jak gąbka (do 30% wagi), (2) Powoli ją oddaje, (3) Izoluje kompost. Ogrodnicy używają wełny jako 'wolno uwalniający nawóz azotowy' - wprost pod rośliny!

Patyczki kosmetyczne (bawełniane i plastikowe)

ZALEŻY OD MATERIAŁU

Patyczki kosmetyczne to wata/bawełna NA patyczku - problem w PATYCZKU! (1) Patyczki PAPIEROWE = biodegradowalne, rozkład 2-4 mies., OK, (2) Patyczki PLASTIKOWE (większość!) = polietylen, NIE rozkłada się NIGDY. Wizualnie identyczne, ale jeden kompostuje się, drugi = mikroplastik na wieki. Producenci przechodzą na papier (ekologia), ale większość sklepowych to wciąż PLASTIK. MUSISZ sprawdzić opakowanie!

Pył z odkurzacza

ZALEŻY OD SKŁADU

Pył z odkurzacza to MIESZANKA różnych materiałów: (1) Organiczne: włosy, sierść, martwa skóra, paprochy szkodników, kurz organiczny = OK, (2) Syntetyczne: włókna dywanów/mebli (poliester, nylon), mikrocząstki plastiku, kurz chemiczny = NIE OK. Dodatkowo może zawierać: resztki jedzenia, pleśń, chemikalia czyszczące. BARDZO różny skład zależy od domu!

Ziemia z doniczek (stara)

SPRAWDŹ NA CHOROBY

Ziemia z doniczek to mieszanka: torf/kompost + piasek + perlit + nawozy. Teoretycznie całkowicie kompostowalna. PROBLEM: (1) Może zawierać CHOROBY roślinne (grzyby, bakterie, wirusy) które przetrwają w kompoście i zarażą nowe rośliny, (2) Może zawierać larwy szkodników (mszyce, przędziorki), (3) Jest WYCZERPANA (bez składników - roślina wysysała przez miesiące). Dodatkowo często ma perlit (białe kuleczki - minerał, nie rozkłada się).

Chusteczki nawilżane (dziecięce/kosmetyczne)

PLASTIK / CHEMIA

Większość chusteczek nawilżanych jest wykonana z włókniny syntetycznej (poliester/polipropylen), czyli PLASTIKU, który nigdy się nie rozłoży. Dodatkowo są nasączone konserwantami, substancjami zapachowymi i antybakteryjnymi, które są szkodliwe dla ekosystemu kompostu.

Leki i farmaceutyki

TOKSYCZNE

Leki zawierają aktywne substancje chemiczne, które mogą przenikać do gleby i wód gruntowych, wpływając na organizmy żywe. Antybiotyki zabijają pożyteczne bakterie w kompoście. Hormony mogą zaburzać rozwój zwierząt glebowych.

Gąbki naturalne (Luffa, Konjac)

TYLKO NATURALNE

Gąbki typu Luffa to wysuszony miąższ owocu trukwy (roślina dyniowata). Gąbki Konjac to korzeń rośliny. Są to materiały w 100% roślinne, celulozowe i biodegradowalne. Rozkładają się szybko (2-4 miesiące).

Świeczki, parafina i wosk

TYLKO WOSK PSZCZELI/SOJOWY

Większość tanich świeczek to parafina – produkt ropopochodny, który nie ulega biodegradacji w rozsądnym czasie i jest obcy dla ekosystemu glebowego. Wosk pszczeli i sojowy to tłuszcze naturalne, które są biodegradowalne.

Sól kuchenna

NIE wrzucaj

Sól (chlorek sodu, NaCl) w wysokim stężeniu jest TRUCIZNĄ dla wszystkich organizmów żywych. Działa przez odwodnienie osmotyczne - wyciąga wodę z komórek. Mikroorganizmy i dżdżownice mają bardzo cienkie błony komórkowe - sól je niszczy natychmiast. Sól NIE rozkłada się i NIE ulega biodegradacji - pozostaje w glebie NA ZAWSZE.

Guma do żucia

NIE wrzucaj

Ludzie myślą że guma to 'jedzenie' bo jest w ustach - BŁĄD! Współczesna guma to syntetyczny polimer - rodzaj PLASTIKU/GUMY nierozkładalny biologicznie. Skład: (1) Baza gumowa = poliizobuten (plastik pochodny ropy naftowej), octan poliwinylu (klej), wosk parafinowy, (2) Słodziki sztuczne (aspartam, ksylitol, sorbitol), (3) Plastyfikatory (BHT), (4) Barwniki syntetyczne. To mieszanka chemikaliów przemysłowych - nie ma w niej NIC organicznego.

Paznokcie (ludzkie)

Bezpiecznie

Paznokcie to CZYSTA KERATYNA - białko budulcowe bogate w azot (15-17% N), siarkę (3-4% S) i aminokwasy. To identyczny materiał jak włosy, kopyta, pióra. Keratyna to jedno z najtwardszych białek biologicznych - dlatego paznokcie są twarde i elastyczne. W kompoście mikroorganizmy rozkładają keratynę powoli (keratynazy = specjalne enzymy bakteryjne), uwalniając cenny azot i siarkę do gleby.

Kłączki z suszarki (Dryer Lint)

Ostrożnie

PUŁAPKA! Ludzie myślą 'kłączki = bawełna = organiczne' - BŁĄD! Współczesne ubrania to 70-90% SYNTETYKI: poliester, elastan, nylon, akryl. To plastik wytwarzany z ropy naftowej. Każde pranie/suszenie uwalnia MILIONY mikrowłókien (0.5-5mm) które gromadzą się w sitku suszarki jako 'puch'. Wygląda miękko i puszysto, ale to MIKROPLASTIK - te same włókna które zatruwają oceany. Nawet 'bawełniana' koszulka ma 5-10% elastanu (inaczej by się nie rozciągała).